Loading

Tat duyusunun beslenme davranışlarına etkisi

Lezzetin Sağlık Üzerindeki Etkisi: Tat ve Yeme Davranışlarının Etkileşimi

Tat ve Yeme Davranışının Etkileşimi

Lezzetin yeme alışkanlıklarındaki rolü, insan biyolojisi, psikolojisi ve kültürü ile iç içe geçmiş karmaşık ve büyüleyici bir konudur.  Tat, yiyeceklerin besin değerini ve güvenliğini ayırt etmeye yardımcı olan kritik bir evrimsel araçtır. Öncelikle dil üzerindeki tat tomurcukları tarafından yönetilir ve bu tomurcuklar beş temel tadı algılayabilir: tatlı, tuzlu, ekşi, acı ve umami. Her tat türü evrimsel bir amaca hizmet eder. Örneğin, tatlılık genellikle enerji açısından zengin gıdaları gösterirken, acılık toksinlere işaret edebilir.

Belirli tatlara yönelik bireysel tercihler kısmen genetiktir ancak aynı zamanda kültürel ve çevresel faktörler tarafından da önemli ölçüde şekillendirilir. Örneğin, enerji ve temel besinlerle ilişkili olduğu için tatlılık tercihi doğuştan gelmektedir. Bununla birlikte, modern beslenmede tatlı yiyeceklerin aşırı tüketimi obezite ve metabolik bozukluklarla ilgili endişeleri artırmaktadır.

Tat, besin seçimlerinde ve yeme alışkanlıklarında birincil faktördür. İnsanlar tadı güzel olan yiyecekleri tercih etme eğilimindedir, bu da genellikle beslenme açısından her zaman optimal olmayan seçimlere yol açar. Besin endüstrisi, bazen besin değeri pahasına tatları zenginleştirerek bundan faydalanır ve işlenmiş ve yüksek kalorili besinlerin tüketiminin artmasına neden olur.

Tat alma duyusu aynı zamanda tokluk ve sindirimde de rol oynar. Vücudu sindirime ve besin emilimine hazırlayan bir dizi fizyolojik tepkiyi tetikler. Daha zengin ve daha tatmin edici bir tada sahip yiyecekler tokluk hissine yol açabilir ve aşırı yeme olasılığını azaltabilir. Kültürel olarak, tat tercihleri büyük ölçüde değişebilir ve bu da dünya çapında farklı beslenme düzenlerine yol açabilir. Ayrıca, stres ve duygusal durum gibi psikolojik faktörler tat algılarını ve yeme alışkanlıklarını etkileyebilir.

Lezzetin, besin değeri gibi gıdanın diğer yönleri üzerinde baskın olması, sağlıksız beslenme alışkanlıklarına yol açabilir. Tipik olarak işlenmiş besinlerde  bulunan tatlı, tuzlu ve yağlı tatların yüksek olduğu bir diyet obezite, diyabet ve kalp hastalıklarıyla bağlantılıdır.

Tat tercihleri durağan değildir ve zaman içinde değiştirilebilir. Şeker, tuz ve sağlıksız yağların kademeli olarak azaltılması, bu tatların meyve, sebze ve bütün gıdalardaki doğal hallerine karşı hassasiyetin ve tercihin artmasına yol açabilir.

Lezzetin yeme alışkanlıklarındaki rolü, beslenme ve sağlığın çok önemli bir yönüdür. Yiyecek seçimlerine rehberlik eden temel bir biyolojik mekanizma olarak hizmet etse de, modern beslenme ortamındaki etkisi bazen daha az sağlıklı seçimlere yol açabilir. Lezzetin gücünü öğrenmek ve kullanmak, daha sağlıklı beslenme alışkanlıklarını teşvik etmede ve diyetle ilgili hastalıklarla mücadelede kilit bir strateji olabilir.

Prof.Dr. Barış Öztürk
Standart Üye / 1 Yazı / 1,1K Okunma

Prof. Dr. Barış Öztürk 1996 yılında Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü mezunu olarak Diyetisyen ünvanını almıştır. Lisans, Yüksek Lisans ve Doktora Eğitimi süresince Sağlıklı Yaşam, Obezite, Sağlıklı zayıflama, Klinik beslenme, Fonksiyonel besinler, Toplu beslenme sistemleri, Besin hijyeni, besin mikrobiyolojisi, probiyotikler, kefir, beslenme genetiği, moleküler beslenme, antioksidan enzim mekanizması, beslenme-kanser ilişkisi konusunda tez çalışmaları ve araştırmalar yapmış, klinik deneyimler kazanmış ve saha araştırmalarına katkılarda bulunmuştur. 2010 yılında KKTC Doğu Akdeniz Üniversitesi'nden aldığı davet üzerine DAÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi kurucuları arasında yer alarak Fakülte Dekan Yardımcılığı görevine, aynı fakültede Beslenme ve Diyetetik Bölümünü kurarak Bölüm Başkanı olarak atanmış ve bölüm bünyesinde lisans, yüksek lisans ile doktora düzeyinde programların kurulmasını sağlamıştır. 2015 yılında YÖK nezdinde doçent doktor unvanını almış, yeni kurulan British University of Nicosia'da rektör yardımcılığı görevine atanmıştır. 2020 yılında Beslenme ve Diyetetik alanında profesör doktor unvanı almıştır.


Yorum Yap

E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır.

ya da üye olmadan yorum yap ve onaylanmasını bekle.
ÜST